Onderzoek niet-beschermde, waardevolle gebouwen


Naast beschermde monumenten zijn er in onze regio ook heel wat niet-beschermde, maar toch waardevolle gebouwen te vinden. In de loop der jaren werd een inventaris van dit bouwkundig erfgoed opgemaakt. De Vlaamse minister bevoegd voor onroerend erfgoed zal  deze inventaris voor het grondgebied van de hele provincie Antwerpen voorlopig vaststellen en er een openbaar onderzoek voor organiseren.

Deze grote en kleine gebouwde constructies zijn de zichtbare en tastbare getuigen van de geschiedenis en de eigenheid van de stad. Alle geïnventariseerde gebouwen zijn door het agentschap Onroerend Erfgoed opgenomen in de wetenschappelijke inventaris van het bouwkundig erfgoed die te consulteren is op deze website.

De vaststelling van deze inventaris is bedoeld om het behoud van bouwkundige relicten en gehelen met erfgoedwaarde te stimuleren. Een vastgestelde lijst biedt rechtszekerheid aan eigenaars, kandidaat-kopers, bewoners en lokale overheden.

Openbaar onderzoek

Het agentschap Onroerend Erfgoed van de Vlaamse overheid organiseert nu een openbaar onderzoek voor dit bouwkundig erfgoed van de provincie Antwerpen. Dit openbaar onderzoek opent op 1 juni 2018 en sluit op 30 juli 2018.

Op deze manier krijgt iedereen de mogelijkheid om te reageren op de inventarisatie. Binnen deze procedure kunnen enkel bezwaren over feitelijkheden ingediend worden, dat wil zeggen over de ruimtelijke afbakening van de opgenomen relicten, over de benaming of over de beschrijving op basis van de erfgoedkenmerken.

Na de vaststelling gaan een aantal juridische gevolgen voor deze onroerende goederen van kracht. De belangrijkste daarvan hebben betrekking op de mogelijkheden tot afwijking van de normen voor energieprestatie, de soepele herbestemmingsmogelijkheden van zonevreemde gebouwen en de mogelijkheid om aan gunstige voorwaarden een erfgoedlening af te sluiten. Bij eigendomsoverdracht wordt ook in een informatieplicht voorzien. De notaris zal in de akte melding moeten maken van de opname van het goed op de inventaris van het bouwkundig erfgoed.

Meer info

Meer informatie over de vaststelling van de inventaris van het bouwkundig erfgoed is te verkrijgen bij het agentschap Onroerend Erfgoed, Havenlaan 88 bus 5, 1000 Brussel, tel. 02 553 16 50, e-mail inventaris@onroerenderfgoed.be en via onderstaande link.

Ook k.ERF beantwoordt met plezier je vragen. Onze collega Martijn Willems, specialist bouwkundig erfgoed mag je contacteren.

De Kempense leemoven herleeft!


In Mol en Balen loopt momenteel het project ‘Kempense Ovenschotels’. Door mensen samen te brengen aan de leemoven willen de initiatiefnemers mensen samenbrengen, stil staan bij korte keten voedsel, voedseloverschotten en duurzaam leven in de Kempen. 

Mobiele bakoventjes

Organisaties uit Mol en Balen kunnen de mobiele bakoventjes die binnen dit project werden gemaakt ontlenen. Ideaal voor op je buurtfeest of event. Coördinatie van de uitleendienst gebeurt door de Dienst Samenlevingsopbouw.

Bakhuis Molen Ezaart

In 2018 wordt er een nieuw bakhuis gebouwd aan de molen van Ezaart, maar wel met oude materialen en technieken. In dit bakhuis zullen workshops bakken gegeven worden, maar het staat evenzeer open voor buurtfeesten aan de molen.

Lekkers uit de Kempense leemoven

In 2018 lanceerde ‘Kempense Ovenschotels’ een receptenboekje vol lekkere gerechten om klaar te maken in de bakoven. Het boekje werd samengesteld i.s.m. verschillende inwoners van Mol en Balen die recepten testen en inzonden. Het boekje kost 2 euro en kun je aanvragen op de Dienst Samenlevingsopbouw.

Dit project wordt gerealiseerd met LEADER-middelen.
Erfgoedcel k.ERF deelt samen met de Molse kamer voor Heemkunde expertise rond de bakovencultuur in de Kempen, het gebruik van ‘commons’ of gemeenschappelijke goederen, een gebruik dat hier pas in de 19de eeuw uitdoofde, en tradities rond het bakken en bakovens.

Meimaand in Dessel feestelijk ingezet met inwijding Kapel van het Heilig Kruis en gratis fietsbrochure met kapelletjesroute


In de Meimaand is het in de Kempense dorpen de gewoonte om de Mariakapelletjes te poetsen en versieren met bloemen. In Dessel gaan ze dit jaar nog een flinke stap verder. Zo goed als alle Desselse veldkapellen kregen de afgelopen maanden een grondige opknapbeurt. De Heilig Kruiskapel op de Hei, een grotere bedevaartskapel, werd zelfs helemaal gerestaureerd. De gemeente verzamelde met behulp van heemkring De Griffioen verhalen en weetjes over de kapellen. De kapelletjes en bijhorende verhalen kun je ontdekken in een fietsbrochure die voorgesteld wordt op 1 mei tijdens de feestelijke inwijding van de Heilig Kruiskapel.

Dessel heeft bijna 30 kapelletjes die her en der het Desselse landschap sieren. Omdat veel van deze kleine erfgoedrelicten er slecht aan toe waren, besliste de gemeente Dessel om niet een paar maar meteen alle kapelletjes grondig te restaureren. Met de steun van Regionaal landschap Kleine en Grote Nete (RLKGN) kregen de meeste Desselse kapelletjes dit voorjaar een grondige opknapbeurt. Ondertussen hangen ze weer op hun plaats en blinken de Onze-Lieve-Vrouwbeeldjes als nooit te voren, helemaal klaar voor Meimaand Mariamaand!

Volksdevotie leeft!

Terwijl de restauratie van de kapelletjes liep, doken er veel mooie verhalen over de kapellen op. Zo werd het kapelletje in de Beemdenstraat geplaatst door buurtbewoner Jeffrey: “Als ziekenhuispastor kwam ik dagelijks in contact met patiënten die geconfronteerd werden met uitzichtloze situaties. De patiënten en hun familie vroegen me om te bidden en een kaarsje te branden. Omdat je in een ziekenhuis vanwege de brandveiligheid geen kaarsen mag aansteken, richtte ik voor mijn huis een kapelletje op. Het hangt tussen twaalf bomen die voor mij de twaalf apostelen symboliseren. Iedereen die dat wil, mag er een kaarsje branden”.

Ook op de Hei zijn ze bekommerd om hun kapel van het Heilig Kruis, een bedevaartsoord waar al in 1704 sprake van is. Buurtbewoner Jurgen Deckx vertelt: “Onze kapel wordt onderhouden door mensen uit de buurt. Dat is altijd al zo geweest. Vandaag dragen de bewoners van De Hei, een woonhuis voor mensen met een beperking, zorg voor het gebouw en de beelden. Hoewel de kapel van de Hei niet aan Onze-Lieve-Vrouw is toegewijd, kwamen de buurtbewoners tijdens de Meimaand hier vroeger altijd de rozenkrans bidden. Deze traditie doofde de laatste jaren uit, maar ik wil ze nieuw leven inblazen. Ik ben twee jaar geleden opnieuw gestart met het voorbidden van de rozenkrans. Tot mijn verbazing zat de kapel toch regelmatig vol, met mensen uit de buurt maar ook van verder weg. Terwijl de kerken leeglopen, merk ik een groeiende interesse voor kleine religieuze gebaren zoals een kaarsje branden of tot rust komen in of aan een kapel.”

Dat in Dessel de kapelletjes levend erfgoed zijn, bewijst ook het recent opgerichte Mariagrotje in de Boshoek naast de Gracht. Een paar jaar geleden wilde iemand van de Boshoek een Mariabeeldje weggooien. Dat vond een andere buurtbewoner geen goed plan. Het zou zo maar eens ongeluk moeten brengen. Dus zette hij het in een zandberg nabij zijn huis. Niet veel later stonden bij het Mariabeeldje kaarsjes en andere beeldjes. Toen over de zandberg ook nog eens een laag klimop groeide, was een nieuwe idyllische cultusplaats geboren.

Feestelijke inwijding Kapel van het Heilig Kruis en lancering fietsbrochure

De geschiedenis en verhalen van de Desselse kapelletjes werden door de gemeente en heemkring De Griffioen met steun van RLKGN en k.ERF verwerkt in een fietsbrochure. Deze brochure wordt voorgesteld op 1 mei aan de kapel van het Heilig Kruis op de Hei. De kapel werd het afgelopen jaar met zorg gerestaureerd door leerlingen die aan de Sint Jozef Geel de opleiding restauratietechnieken volgen. De kapel wordt ingewijd door pater Nicolaas. Iedereen is welkom om de feestelijke inwijding bij te wonen en de fietsroute in te fietsen.

Praktisch:

  • Adres: Kapel van het heilig Kruis, Kruisberg, 2480 Dessel
  • Het feest en de inwijding starten om 13 uur.
    Programma:
    13u | verwelkoming door burgemeester Kris Van Dijck
    13u15 | gebed en inwijding door pater Nicolaas en Jurgen Deckx
    13u45 | lancering fietsroute door schepen Viviane Willems
    14u | feestelijk afsluiten met een drankje
  • Van 13 tot 15 uur kun je aan de kapel de fietsbrochure met route ophalen. Nadien is de brochure te verkrijgen via de dienst toerisme, Hannekestraat 1, 014 38 99 20.

Driewerf hoera! Feest in drie Kempense musea


In de Kempen zijn we zot van feestjes! Op Erfgoeddag, zondag 22 april, is het in drie van onze Kempense musea groot feest. Doe zelf eens zot, neem je fiets en rij van feest tot feest! Ziehier onze feestroute!

FEEST 1 - Heropening Kruiermuseum Balen
  In 2016 nam Erfgoed Balen opnieuw zijn intrek in het volledige gerenoveerde Oude Gemeentehuis. In dit statige gebouw vind je ook het Kruiermuseum, een schatkamer vol voorwerpen uit een Kempens dorp in de jaren stillekes. Dit Kruiermuseum sloot het afgelopen jaar de deuren en kreeg een grondige make-over. Benieuwd naar deze facelift? Kom dan naar het openingsfeest! Iedereen van harte welkom! @Kruiermuseum, oud gemeentehuis, Vaartstraat Balen
FEEST 2 - 30 jaar Klompenmuseum Laakdal
Hoera! Het Klompenmuseum blaast dit jaar 30 kaarsjes uit. Op Erfoeddag organiseert het een groot verjaardagsfeest waarop iedereen welkom is. Het museum trakteert ook! Met gratis workshops klompjes schilderen, gratis toegang tot het klompenbelevingspad en muziek. Uiteraard is er ook drank en eten. Ook het nieuwe jaarboek van het Klompenmuseum viert mee feest en staat volledig in het teken van ’30 jaar Klompenmuseum’. Het boek is te koop aan 20 euro. @Klompenmuseum Den Eik, nabij de abdij van Averbode, Veerle
FEEST 3 - Het Bakkerijmuseum van Ten Aard is gered en dat moeten we vieren!
Een paar jaar geleden zag het er niet goed uit voor het Bakkerijmuseum op Ten Aard. Bezieler Willy Goossens overleed plots. De ganse collectie en ook de site van het museum stonden te koop. Gelukkig dook bij wonder een reddende engel op. Leo Struyven kocht het ganse museum en bakkerijspullen op. Op Erfgoeddag opent het museum opnieuw de deuren! Met eten, drinken, een draaiende molen, gratis rondleidingen en verse baksels. Ook op zaterdag 21 april is het feest met een echte, authentieke ‘Molenschieting’, in samenwerking met de schuttersgilden uit de regio. @Bakkerijmuseum, Molen van ’t Veld, Worfthoeven, Ten Aard

Zot van de koers op Erfgoeddag


Iedereen is dol op velo Bristol!
In de Kempen eindigt met Erfgoeddag ook de grote ode aan het befaamde Molse fietsenmerk Bristol. Laatste kans om het wonderlijke verhaal van den Bristol te ontdekken. Onze 3 Bristoltips!

TIP 1 - Bezoek Op velo Bristol - LAATSTE kans

De expo ‘Op velo Bristol’ is op zondag 22 april de allerlaatste keer open. Ontdek de unieke tandem voor 4, de Bristolette en de vele Bristol gagdets uit verschillende privécollecties! @Zaal de Zwaan, oude ROG, Markt Mol

TIP 2 - Win een echte Bristolfiets!
Op Erfgoeddag kun je op de expo Op velo Bristol een echte Bristol fiets winnen. Hoe? We organiseren een grote verkiezing, of zoals ze in de Kempen smalend zeggen ‘een Bollekenskermis’. Welke renner draagt de meest modieuze outfit? Wie heeft den schoonste bloemekee vast? Breng je stem uit op het stembiljet dat je aan de inkom ontvangt, deponeer in de stembus en wie weet maak je kans op een Bristol boek, truitje, affiches of een echte Bristol fiets (met dank aan het Fietsenatelier). We verloten een dames- en een herenfiets! @Zaal de Zwaan, oude ROG, Markt Mol
TIP 3 - Bristol in Balen in het gloednieuwe Kruiermuseum
Niet alleen Mol is en was dol op velo Bristol! Ook in Balen vind je heel wat Bristolsporen, van oude fietsen tot straffe koersverhalen. Op Erfgoeddag toont Erfgoed balen trots hun Bristolcollectie in het Kruiermuseum. Dit Kruiermuseum kreeg recent een grondige make-over en gaat zondag 22 april voor ’t eerst opnieuw open. Twee erfgoedvliegen in één klap dus! @Kruiermuseum, oud gemeentehuis, Vaartstraat Balen