Lezing – “Geel, de Beeldenstorm (1566) en Alva’s Raad van Beroerten” – 3 februari


De beeldenstorm in Geel

In de zomer van 1566 raakten de gemoederen in de Nederlanden oververhit. Een explosieve mix van religieuze, sociale en economische onrust begon te gisten. De situatie was niet meer in de hand te houden toen het Spaans-Habsburgse bewind in Brussel concessies deed en uiteindelijk duldde dat andersdenkenden openlijk bijeenkwamen in de velden rondom de grote steden.

Evenmin kon men iets beginnen tegen het fenomeen dat zich vanaf augustus 1566 overal in de Nederlanden voltrok. De Beeldenstorm verspreidde zich na 10 augustus razendsnel door het land.

In Antwerpen bleef gedurende 20 tot 22 augustus geen enkel van de tientallen aanwezige godshuizen in en om de stad van vernielingen gespaard. Daags daarna trokken de beeldenbrekers in groepen de Antwerpse Kempen in. Omstreeks 24 augustus sloegen zij onder leiding van de Geelse ex-priester Jan van Houte toe in de St.-Dimpna- en St.-Amandskerk en richtten grootschalige vernielingen aan.

Een krachtig antwoord van landsheer Filips II kon niet uitblijven: hij stuurde zijn belangrijkste generaal, de hertog van Alva, met een leger om orde op zaken te stellen. Eenmaal aangekomen in Brussel stelde hij een rechtbank samen om de beeldenstormers op te sporen en te bestraffen: de Raad van Beroerten. De harde hand van Alva werd gevoeld in Geel: een zekere Pierre Vekemans werd door de ‘Bloedraad’ gevonnist en voor eeuwig uit het land verbannen. Nog jaren na de Beeldenstorm waren Alva’s commissarissen druk doende om een inventaris op te maken van geconfisqueerde goederen in Geel en omgeving (waaronder die van Pierre Vekemans).

Soms levert dit voor de lokale historie interessante gegevens op. Zo komen we bijvoorbeeld ‘De Herberge byden Gasthuyse gestaen tot Gheele genaempt Het Peerdecken’ tegen. Welke schade richtten beeldenstormers aan in de Sint-Dimpnakerk en de Sint-Amandskerk? Hebben geestelijken uit Geel getracht een deel van de kerkinboedel in veiligheid te brengen? Hoe ging de Raad van Beroerten te werk? Tijdens de lezing wordt uitgebreid stilgestaan bij deze en andere vragen.

Lezing door Sander Wassing

Sander Wassing is historicus, woonachtig in Utrecht en als conservator verbonden aan de Stichting Historisch Museum Hazerswoude. Al enige jaren is hij als freelancer druk doende met zijn grootste passie: lezingen geven over uiteenlopende, historische onderwerpen en deze verbinden met de lokale geschiedenis van een stad of streek.

Praktisch:

  • De lezing gaat door op vrijdag 3 februari 2017 om 20 uur.
  • Locatie: de Expozaal in het Cultuurcentrum De Werft, Werft 32 in Geel.
  • De toegang is gratis.
  • Organisatie: Geels Geschiedkundig Genootschap