Expeditie Erfgoed


Beste erfgoedmedewerker,

k.ERF organiseert samen met Erfgoed Noorderkempen en Kempens Karakter een infomoment voor erfgoedmedewekers in onze regio: Expeditie Erfgoed.

Dit infomoment gaat door in Herentals op 24 februari.

Als erfgoedvereniging, heemkring of archief werk je dagelijks aan projecten voor en achter de schermen. Maar de middelen zijn vaak schaars: tijd, geld en vooral mensen vind je niet bij de vleet. Misschien ben je op zoek naar bruikbare tips hoe je hiermee kan omgaan? We willen jou handvatten aanreiken om creatief en probleemoplossend aan de slag te gaan.

Er komen inspirerende voorbeelden van collega’s uit de erfgoedsector aan bod en je krijgt de kans om vragen te stellen en in dialoog te gaan. Je kan op de dag zelf een keuze maken uit verschillende onderwerpen over publiekswerking, museumpresentatie of behoud en beheer.

PROGRAMMA
9.30 uur Welkom
9.45 uur Bart De Vos (open-monumentenvereniging Eduard Bressinck vzw)
Hoe een (wild) idee van geëngageerde vrijwilligers uitgroeide tot een volwaardige cultuurcampus.
10.20 uur Inspirerende dialoogtafels deel 1
11.30 uur Pauze
11.50 uur Inspirerende dialoogtafels deel 2
12.50 uur Einde, aansluitend lunch (facultatief)

Inschrijven kan tot en met 14 februari via www.erfgoednoorderkempen.be/expeditie

Nodig ook gerust collega’s uit!

Voor meer info kan je terecht bij k.ERF: 014 566 688 of info@erfgoedcelkerf.be

Verschillende sprekers geven toelichting bij diverse projecten.

ALEX LEFEVERE –  Rauwse Werkgroep voor Cultuur en Heemkunde –  Rauwse Klap – Sociale media

Rauwse Klap, een facebookpagina vol weetjes en straffe verhalen over het schoonste dorp van de Kempen: Mol-Rauw. Wonderlijke plek vol bossen, zandputten, dorpsfeesten, levendige verenigingen en fijne mensen. Ontdek  de laatste nieuwtjes op de facebookpagina. Veel oude foto’s komen uit het archief van de Rauwse Werkgroep voor Cultuur en heemkunde en uit het archief van Alex Lefevere.

ELIEN CLIJSTERS – Jeugdhuis Tydeeh – M.art – Erfgoed en jongeren

Jeugdhuis Tydeeh is in 2014 met M.art gestart, een artistiek project in en rond Mol. M.art is een bovenlokaal project waarbij Kempische jongeren tussen 15 en30 jaar de gelegenheid krijgen om hun creatieve kronkels te ontdekken en deze de vrije loop te laten. M.art voorziet in ruimte, tijd, begeleiding, materiaal, exposure en prikkels allerhande om aan de slag te kunnen gaan met de zotste ideeën en kunstzinnige experimenten. De resultaten die na verloop van tijd uit de M.artiesten stromen, zullen te huur/te koop/per veiling worden aangeboden. Alle kunstvormen zijn toegestaan.

KOEN CLAESSENS – Schepen van Erfgoed Retie – Kappellekes Retie – izi.TRAVEL-app

De gemeente Retie biedt met de izi.TRAVEL-app een geleide fietstocht aan langs meer dan 40 kapellen. Met een tocht van 20 en van 25 km heb je voldoende ruimte voor een informatieve stop aan een kapel en een gezellige pauze in een van de Retiese cafeetjes. Met je smartphone en een oortje krijg je de richtingaanwijzingen en laat de gids weten wanneer je een kapel nadert.

RICHARD VERMEULEN & BRAM DIERCKX – Erfgoed Balen en Balen Bevrijd – Fons, ’t is oorlog! – WOI en vredeseducatie

In 1914 brak de Eerste Wereldoorlog uit, ook in Balen. Hoe beleefden de Balenaren de Eerste Wereldoorlog? Je komt het te weten in de schoolbrochure Fons ’t is oorlog! van Erfgoed Balen en Balen Bevrijd. Een doe-boekje vol opdrachten, foto’s van toen en heel wat stof dat tot nadenken aanzet. Het doe-boekje richt zich tot de 2 de en 3de graad van het basisonderwijs.

Werkgroep archeologie Grobbendonk – Mercurius – Archeologie

Drie vrijwilligers: een archeologe, iemand met de grote kennis rond de archeologische wandelingen en iemand die zorgt voor de vormgeving. Samen maken ze tentoonstellingen, geven ze lezingen en organiseren ze workshops over archeologie in Grobbendonk. Bovendien zetten ze de afgelopen jaren een nauwe samenwerking met de scholen op uit de regio. Benieuwd naar hun tips en tricks?

 Lier Vroeger – Sociale media

Lier Vroeger is een facebookpagina die foto’s en tekst haalt uit de erfgoedbank van Kempens Karakter. De website wordt zo extra gepromoot. Lierse foto’s van vroeger worden regelmatig gepost en creëren een online dynamiek. Dit gebeurt in nauwe samenwerking met het Archief van Lier. De bezoekerscijfers spreken voor zich: het Lierse verleden spreekt duidelijk een groot publiek aan. Foto’s die anders in een archiefdoos of database zitten, krijgen nu een nieuw leven. Hoe pakken de vrijwilligers dit aan? Alle do’s en don’ts op een rijtje.

Lierse werkgroep rond WOI – Gesneuveld, verwoest, gevlucht – Oorlogsverleden

Met dit project heeft deze werkgroep in 2014 een succesvol initiatief genomen om het oorlogsverleden van Lier in de kijker te zetten. Ze realiseerden met een klein budget een grote impact! Wie vluchtte naar het buitenland, waar wonen de gesneuvelden? Affiches op ramen van huizen maken de oorlog zichtbaar in de binnenstad van Lier. Een concept dat makkelijk kan ingezet worden voor eender welk project. Ook het jouwe misschien?

BART VOSTERS – Heemkundekring Als Ice Can – Herinrichting heemmuseum Arendonk Museumpresentatie

Wij zijn bezig met de herinrichting en opbouw van een volledig nieuw heemmuseum in Arendonk. We zijn hierbij van 0 begonnen en hebben geprobeerd om de platgetreden paden van een “klassiek” heemmuseum te verlaten, om zo te komen tot een totaal nieuw concept. Ik ben als voorzitter van de heemkring de trekker van dit project en heb vooral een sturende functie.

HARRY BENSCHOP – Heemkundekring Baarle-Nassau/Hertog – Bels Lijntje 150 jaar – Publieksactiviteiten en evenementen

In het kader van 150 jaar Bels Lijntje, nu al weer ruim 25 jaar een fietspad tussen Turnhout en Tilburg, wordt het spoorverleden weer in herinnering gebracht: met een mobiele tentoonstelling, publicaties en activiteiten maar ook met (kunstzinnige) bouwwerken en routeschildjes langs het hele tracé. Hiervoor is een programma geschreven, waar op de eerste plaats de 7 gemeenten langs het Bels Lijntje mee hebben ingestemd; zij hebben ook de financiële basis voor het project gelegd. Daarnaast is gezocht naar cofinanciering. Voor het project dat zich afspeelt op het snijvlak van erfgoed, toerisme en cultuur, is een vzw opgericht.

HERMAN JANSSEN – Heemkundekring Amalia van Solms  – & FRANS VAN GILS – Heemkundige werkgroep Zondereigen – Vredesdagen Dodendraad  – Educatie

We willen het verhaal van de Dodendraad (een stuk vergeten oorlogserfgoed van WOI) in onze grensregio door de kinderen van het vijfde en zesde leerjaar actief laten beleven in het kader van vredesopvoeding. Herman Janssen verzamelt en verwerkt alle geschiedkundige informatie. Frans Van Gils organiseert en begeleidt samen met Herman de leerlingen (ruim 200) in de tweejaarlijkse Vredesdagen.

 

 

Vacatures bij IOED k.ERF


Interesse in (onroerend) erfgoed en zin om de gloednieuwe IOED (kort voor intergemeentelijke onroerend erfgoeddienst) k.ERF mee uit te bouwen? Bekijk dan zeker onze twee vacatures voor een “coördinator bouwkundig erfgoed” en voor een “coördinator onroerend erfgoed en Cultuurnetwerk Kempen“. Solliciteren kan tot en met 20 november 2017!

Projectvereniging Cultuurnetwerk Kempen is een intergemeentelijk samenwerkingsverband, opgericht door de gemeenten Balen, Dessel, Geel, Laakdal, Meerhout, Mol en Retie. Binnen Cultuurnetwerk Kempen wordt er intergemeentelijk samen gewerkt rond bibliotheekbeleid, cultuurbeleid en cultureel erfgoed (erfgoedcel k.ERF). In 2017 werd er een nieuwe deelwerking toegevoegd aan dit samenwerkingsverband: de intergemeentelijke onroerend erfgoeddienst k.ERF (kortweg IOED k.ERF) werd erkend door het Vlaamse Agentschap Onroerend Erfgoed. IOED k.ERF zal de vijf deelnemende gemeenten (Balen, Dessel, Meerhout, Mol en Retie) ondersteunen in hun onroerend erfgoedbeleid en dat zowel wat betreft het bouwkundig als het archeologisch en landschappelijk erfgoed.

Voor de uitbouw van deze IOED zijn we nu op zoek naar twee gedreven collega’s!

De eerste Retiese keizer is bijna een feit!


De eerste Retiese keizer is bijna een feit!

RETIE – De Sint-Sebastiaansgilde van Retie bestaat al 595 jaar en is daarmee de oudste vereniging van de gemeente. Al generaties lang geven de gildebroeders en -zusters hun eeuwenoude tradities door. Zo bepaalt iedere drie jaar een koningschieting met pijl en boog wie zich de volgende jaren koning van de gilde mag noemen. Wanneer een koning voor een derde keer op rij een koningschieting wint, krijgt hij de titel van ‘keizer’. Nog nooit slaagde een Retienaar erin om deze keizerlijke titel te bemachtigen, al kan daar op 2 juli verandering in komen….

Download Flyer2017_Schuttersgilde

De schuttersgilden kennen een rijke traditie die terug gaat tot in de middeleeuwen. Omdat er van politie in die tijd nog geen sprake was, werden er in de dorpen en steden schuttersgilden opgericht. Het was hun taak om met pijl en boog, kruisboog of buks de goederen van het dorp te beschermen tegen roversbenden. Vandaag hebben we orde- en hulpdiensten die deze taak opvolgen, toch vinden we in de Kempen nog heel wat actieve schuttersgilden. Hun opdracht vandaag? De eeuwenoude tradities en rituelen die aan de gilden verbonden zijn, verder zetten.

Retie schiet een koning!
Eén van de belangrijkste gildetradities is de driejaarlijkse koningschieting. De gildebroeder die het beste kan schieten, wordt de nieuwe koning. Op zondag 2 juli organiseert de St.-Sebastiaansgilde van Retie deze spannende wedstrijd waarin de deelnemers om ter eerst een namaakvogel of ‘gaai’ van de staande wip proberen te schieten met pijl en boog. Wie hierin slaagt, wordt koning, en die koning heeft heel wat privileges. Hij mag de breuk dragen, een waardevolle zilveren ketting met schildjes die de vorige koningen symboliseren; en hij mag gedurende zijn ambtstermijn kostenloos deelnemen aan de gildefeesten.

De eerste keizer van Retie!
Bijzonder aan deze Koningschieting is dat voor het eerst in 595 jaar de Retiese St.-Sebastiaansgilde een keizer kan krijgen. Wanneer een koning drie keer op rij een koningschieting wint, dan wordt hij na zijn derde koningstermijn ‘keizer’. Nog nooit eerder slaagde een Retiese gildebroeder erin deze eer binnen te rijven. Luc Rotthier die de vorige twee koningschietingen won, kan bij winst de eerste Retiese keizer worden! Een historische gebeurtenis!

Volksfeest voor iedereen!
Iedereen die dat wil kan deze historische gebeurtenis mee maken. Het koningschieten gaat door op het terrein van GC Den Dries. In de voormiddag is er een grote dorpspicknick met live muziek, georganiseerd door de gemeente Retie. Om 13.30 uur start het koningschieten met een stoet door Retie, gevolgd door rituelen zoals het bidden rond de schutsboom om boze geesten te verjagen en het dansen voor de uittredende koning. Tijdens het koningschieten is de bar open. Voor kinderen is er een kinderkoningschieting op een aangepaste wip.

Praktisch:

  • Zondag 2 juli. De picknick met live muziek start om 11 uur. De gildestoet start om 13.30 uur met aansluitend het koningschieten.
  • Terrein GC Den Dries, Kerkhofstraat 37, Retie
  • Toegang: Gratis
  • Meer weten? erfgoedcelkerf.be of contacteer hoofdman van de schuttersgilde Jan Smeyers: 0476393570

Bezoek het retabel van Sint-Job


De St.-Jobkerk van Schoonbroek doet dit jaar voor het eerst mee met de Open Kerkendagen. Op 3 en 4 juni zijn er gratis rondleidingen, een diavoorstelling, een bar in de pas gerestaureerde pastorietuin en een kinderhoekje. De blikvanger in de Schoonbroekse kerk is zonder twijfel het majestueuze 16de eeuwse retabel van Sint-Job. Een echt uniek meesterwerk! Daar zijn verschillende kunsthistorici het over eens.

Een uniek stuk in de Kempen en daarbuiten
Retabels zijn rijkelijk versierde kijkkasten die een bijbelverhaal vertellen, scène per scène, zoals een stripboek. Vanaf 1400 duiken in Vlaanderen de eerste retabels op. Kerkbesturen bestelden deze pronkstukken om het prestige van hun kerk te verhogen. Ook in het buitenland werden deze staaltjes Vlaams vakmanschap populair. Heel wat retabels werden in Antwerpen gemaakt, ook dat van Sint-Job. Door oorlog en andere rampen werden veel retabels doorheen de eeuwen vernietigd. Vandaag blijven er in België nog maar 12 Antwerpse retabels over. Het Schoonbroekse St.-Job retabel uit midden 16de eeuw, is er één van.

Een fabel van een retabel
Het retabel van St.-Job vertelt het verhaal van de heilige Job. En dat is geen prettig verhaal. Job is een veehandelaar die alle geluk van de wereld lijkt te hebben. Dagelijks dankt hij God voor zijn succes. Op een dag geeft God aan Satan de toestemming om Jobs geloof te testen. En dan begint de miserie. Job wordt overladen met ziektes en rampen. Hij ondergaat al deze beproevingen en wordt op het einde beloond door God. Het retabel bestaat uit tientallen kleine beeldjes en schilderwerkjes die al dit onheil gedetailleerd uitbeelden.

Een meesterwerk in een kleine dorpskerk
Het grootste mysterie van het St.-Job retabel is misschien wel hoe dit topstuk van wereldniveau in een klein Kempens dorpje is terecht gekomen. Een mogelijkheid is dat de abdij van Corsendonk Schoonbroek op de kaart wilde zetten als bedevaartsoord tegen de pest en rampspoed. En dus plaatsten ze in Schoonbroek het St.-Jobretabel. Maar zeker van deze hypothese is niemand . Hoe het ook gelopen is, de kerk van Schoonbroek is trots op hun meesterwerk. De kerk is niet vaak open, dus de Open kerkendagen zijn het ideale moment om deze kerkparel te ontdekken, met of zonder gids.

Praktisch:

  • Zaterdag 3 en zondag 4 juni, doorlopend van 10 tot 17 uur.
  • Kerk Schoonbroek Retie
  • Gratis gidsbeurten om 11, 14 en 16 uur. Inschrijven is niet nodig
  • Gratis boekje over kunstpatrimonium van de kerk aan het onthaal
  • Bar in pastorietuin

Vacature Projectmedewerker k.ERF


Interesse in (cultureel) erfgoed en zin om de erfgoedcel tijdelijk te komen versterken? Bekijk dan zeker onze vacature voor een “projectmedewerker“! Solliciteren kan tot en met 21 mei 2017!

Functie en taken: Je wordt tewerkgesteld bij Erfgoedcel k.ERF, waar je zult werken rond de inventarisatie, het behoud en de ontsluiting van cultureel erfgoed. Je ondersteunt de erfgoedcoördinator op administratief en projectmatig vlak en beheert op zelfstandige basis erfgoedprojecten. Meer informatie vind je in de vacaturetekst.